(Nacrt dokumenta)

Građani Bosne i Hercegovine okupljeni na Osnivačkoj Skupštini GRAĐANSKOG ALTERNATIVNOG PARLAMENTA BiH odlučno iskazuju političku volju za aktivnim sudjelovanjem u konstituisanju parlamentarne demokratije u bosansko-hercegovačkoj državi. Politika kao prostor javne slobode pretpostavlja autonomnog, slobodnog i nezavisnog građanina bez kojeg su i najbolje demokratske institucije mrtvi dekor. Danas je najveći broj pojedinaca taoc vlastitih nacionalnih elita. Danas još nemamo Bosnu i Hercegovinu kao normalnu demokratsku Republiku. Nju ne može niko izvana stvoriti. Njen stvaralac može biti samo čovjek i građanin Bosne i Hercegovine. Naš cilj je zato bosansko-hercegovačka država jednakopravnih građana kao njihovo vlastito orginalno i svjesno djelo u kome će razlike među ljudima, koje proističu iz njihovih različitih nacionalinih, socijalnih, političkih, religioznih, kulturnih i polnih identiteta, biti uređene prema mjeri ljudskog dostojanstva, slobode, jednakosti i pravičnosti. Vizija Bosne i Hercegovine kao slobodne demokratske pravne države, tek može otvoriti normalan demokratski i civilizovan prostor za humano priznavanje i uvažavanje svih razlika i civilizovano razrješavanje sporova. Samo slobodan i nezavisan autonomni pojedinac kao jednakopravni građanin može biti nosilac vlastitog samooslobađanja od utvara nacionalno-šovinističkog bjesnila, socijalnog egoizma i šovinizma blagostanja, političkog fanatizma, religioznog autizma, kulturalnog izolacionizma i muškog šovinizma.Takve Bosne i Hercegovine još nema. Takvog bosansko-hercegovačkog građanina takođe još nema. Međutim, takve Bosne i Hercegovine bi moglo biti ako bismo već danas piočeli da radimo na tome, polazeći od najboljih strana vlastitog istorijskog iskustva i od demokratskog projekta. GRAĐANSKI ALTERNATIVNI PARLAMENT Bosne i Hercegovine može biti politička staza ka takvoj Bosni i Hercegovini i takvim slobodnim ljudima. U takvoj Bosni i Hercegovini neće svakako iščeznuti razlike među polovima, ali će iščezavati polna diskriminacija; u njoj preko noći neće iščeznuti socijalne razlike i nepravde, ali će tato veoma ozbiljno biti uzet u obzir princip socijalne pravičnosti; u njoj bi se političke razlike usaglašavale nenasilno i sporazumno; u takvoj Republici Bog bi se slavio na mnošvto načina, bez fanatizma koji razdvaja; u takvoj državi bi se razlike kultura autonomno dodirivale; i napokon, u demokratskoj Bosni i Hercegovini koje nema, a može biti, demokratske institucije i demokratska politički zrela kultura tek će, po prvi put u njenoj istoriji, stvarati uslove za istinsko ispoljavanje nacionalnog identiteta Bošnjaka, Srba, Hrvata i tridesetak ostalih manjinskih nacija koje u njoj žive.Nasuprot Evropi i svijetu i nasuprot vlastitim nacionalnim elitama koji ne vjeruju u mogućnost postojanja demokratskih višenacionalnih država, mi vjerujemo i racionalnim argumentima dokazujemo da je takva Bosna i Hercegovina moguća, ali samo pod uslovom prevazilaženja lažne i tragične suprotnosti između demokratskog i nacionalnog principa u svim slučajevima izvan srećnog poklapanja između jedne nacije i jedne države. I spolja i iznutra nas podučavaju o tome da više nacija ne može stati u jednu državu i da je bolje imati- i to po svaku cijenu- vlastitu državu. Evropa svakako u svom bogatijem dijelu poznaje samo "čistu" jedno-nacionalnu demokratsku državu. Zato nije nimalo slučajno da nam ona takvu čistu etničku državu natura od Lisabona do Dejtona, sa snažnim argumentom da su sve višenacionalne nedemokratske države ipak na kraju propale (SSSR, Čehoslovačka, SFRJ) u njihomom prvom ozbiljnom susretu sa demokratijom. Činjenica da se Evropa i svijet još donekle trude oko egzistencije Bosne i Hercegovine više se može opbjasniti humanitarnim i etičkim teškoćama oko politike svijeta, a mnogo manje principijelnim razlozima.

Nasuprot opštoj nevjerici u mogućnost postijanja demokratskih višenacionalnih zajednica, mi naglašavamo da nam je to jedina humana šansa. Takođe smoa svjesni neponovljive istorijske situacije poslije neopisivih stradanja, prvenstveno djece i žena, tokom totalnog rta na našem tlu, da je naš politički cilj sasvim nov u Evropi: stvoriti Bosnu i Hercegovinu kao demokratsku multinacionalnu pravnu državu u kojoj nacije neće iščezavati kao u američkoj istoriji ili mačem i ognjem imitirati evropsku provilegiju i izuzetak nekoliko bogatith nacija-država koje kao univerzalno pravilo predstavljaju situaciju podudarnosti građanskog (= državljanskog) i nacionalnog principa. U ovoj stvari nemožemo nišra bitno naučiti ni od Evrop ni od Amerike, ali u monogim drugim aspektima demokratije i civilizacije njih ne smijemo izbjeći. Kad naglašavamo prednost građanskog principa nad nacionalnim, mi se trudimo ukazati da je goli - nedovoljno razvijeni - projekat "višeetničke" Bosne i Hercegovine takođe čisti etnički projekt, te da je apsolutna vladavina etničkog principa pogibeljna za Bosnu i Hercegovinu; da su monogi fanatični prijatelji "vlatitih" nacija unesrećoli upravo vlastite nacije potcjenjujući moć demokratije. Demokratija je jedini prostor u kome čovjek i građanin na najbolji način mogu realizovati, pored ostalog, i svoj nacionalni identitet. 

  P O V E LJ A

GRAĐANSKOG ALTERNATIVNOG PARLAMENTA BiH

GRAĐANSKI ALTERNATIVNI PARLAMENT BiH (GAP BiH) nastao je kao udruženje (asocijacija) građana pojedinaca, nevladinih i nestranačkih civilnih aktera Bosne i Hercegovine, prvenstveno iz potrebe koordinacije i usaglašavanja aktivnosti i inicijativa koje vode ka uspostavljanju institucija parlamentarne demokratije i civilnog društva.Novi početak događa se samo poslije velikih ratnih stradanja i revolucija. Građani Bosne i Hercegovine danas imaju nevjerovatno odgovoran dvostruki zadatak - stvarati i državu i civilno društvo. Totalna i istrebljivačka priroda rata temeljno je razorila oboje, ali su na neki način ipak preživjeli akteri u obje sfere.Danas smo suočeni sa realnošću vojno, teritorijalno i politički razdijeljene Bosne i Hercegovine u dva ili tri dijela koji će nakon primjene Mirovnog sporazuma iz Dejtona i Pariza simbolično biti sastavljeni u praznom imenu "Bosna i Hercegovina" bez ikakve kvalitativne odredbe njenog državnog identiteta. To se nije dogodilo slučajno. Ovdje nema nikakve greške. Glavni politčki akteri u zemlji i međunarodnoj zajednici danas, kao i juče, ozbiljno računaju sa definitivnom etničkom podjelom Bosne i Hercegovine u dvije ili tri suverene države, ako se u praksi dogodi da simbolične institucije državnosti poslije izbora u septembru 1996. godine budu blokirane voljom novih, putem izbora legitimiranih predstavnika tri većinska naroda. Odlučno smo protiv takve zlokobne završnice rata i mira na našim prostorima. Odlučno smo protiv novih ratnih igara, budući da se eventualno iščeznuće Bosne i Hercegovineu njenim međunarodno priznatim granicama ne može ostvariti na miran način. Ako pretežan dio građana Bosne i Hercegovine u oba entiteta bude djelovao na stari način, bez novih vizija i bez nove političke volje za mir , za demokratsku državu i otvoreno civilno društvo , onda ćemo umjesto Bosne i Hercegovine opet imati rat i neizmjerna stradanja.  

  NAČELA I CILJEVI  

A) OPŠTA NAČELA I CILJEVI1. Građanski Alternativni Parlament BiH smatra da je MIR osnovni preduslov i načelo svih budućih aktivnosti, kako domaćih tako i inostranih aktera na našoj političkoj sceni. Svako kršenje ovog principa moralo bi od strane međunarodne zajednice biti kažnjavano automatskom eliminacijom iz političkog života. 2. Uspostavljanje Bosne i Hercegovine kao složene decentralizovane demokratske pravne države svih njenih građana na principima parlamentarne demokratije, vladavine prava, moderno shvaćene nezavisnosti, suverenosti pravne i socijalne države, u njenim međunarodno priznatim granicama, kao i na principu poštovanja ljudskih prava i sloboda, predstavlja glavni politički cilj GAP BiH i jedinu garanciju mira. 3. Uspostavljanje otvorenog civilnog društva je ne samo bezuslovna, već trajna istorijska osnova svakog demokratskog društva i demokratske države. Akteri Građanskog Alternativnog Parlamenta BiH smatraju da su politički ciljevi konstitucije Bosne i Hercegovine kao demokratske pravne složene države i bosansko-hercegovačkog otvorenog civilnog društva dva međusobno bitno uslovljena cilja. Čak i Mirovni sporazum iz Dejtona i Pariza pod "civilnim" aspektima implementacije podrazumijeva klasično određenje "civilnog društva" u koje spadaju kako ekonomska rakonstrukcija i povratak izbjeglica, tako i suđenje ratnim zločincima i izbori.Odavde proističu veoma ozbiljni zadaci aktera civilnog društva u Bosni i Hercegovini koji ovdje imaju posla kako s čovjekom - pojedincem koji egzistira u kontekstu kompleksnih društvenih veza, tako i sa istim čovjekom koji se sada pojavljuje kao jednakopravni građanin, kao državljanin ove, a ne neke druge države, koji odlučno želi pravnu i demokratsku državu koja mu garantuje jednaka prava kao i svim drugim državljanima u jurenju vlastite sreće, nezavisno od njegovih posebnih polnih, socijalnih, političkih, religioznih, kulturalnih i nacionalnih identiteta, ali i sasvim konkretnu i nedvosmislenu ustavnu i zakonsku posebnu garanciju onih prava i sloboda čovjeka i građanina koji proističu upravo iz ovih njegovih mnogovrsnih identiteta. Ovdje se za nas, aktere civilnog društva, susreću najbolje, ali i najneizvjesnije strane liberalizma i demokratije.Nama je učiti demokratiju od i sa Evropom i svijetom, ali nam je od početka jasno da nigdje još na svijetu nije pronađen čarobni štapić definitivnog demokratskog usklađivanja suprotnosti između individualnih i kolektivnih interesa ljudi B) NEPOSREDNI POLITIČKI CILJEVI1. Unapređivanje mira a) Podrška uspostavljanju dugoročne aktivnosti za utvrđivanje ratnih zločina na nacionalnom i internacionalnom nivou i kažnjavanje ratnih zločinaca . b) Povratak izbjeglica, prognanika i raseljenih lica u njihova ranija mjesta stanovanja prema slobodnoj volji i izboru. c) Podrška i doprinošenje ustanovljivanju moralnih, pravnih, političkih i humanih kriterija dugoročne politike pomirenja građana Bosne i Hercegovine . d) Podrška i aktivno učestvovanje u mirovnim inicijativama koje su u suglasnosti sa načelima i ciljevima GAP BiH. e) Podrška i vlastita inicijativnost u pitanjima sistematsko i dugoročnog obrazovanja za demokratiju. f) podrška i stručna argumentacija projekata stupnjevite demilitarizacije BiH, nekadašnje Jugoslavije, Balkana i Evrope.2. Uspostavljanje Bosne i Hercegovine kao demokratske pravne države svih jednakopravnih građana koji u njoj živea) Implementacija mirovnog sporazuma iz Dejtona i Pariza. b) Podrška uspostavljanju zajedničkih institucija dva entiteta - Federacije i Republike Srpske (Predsjedništvu, Parlamentu i Vijeću ministara), a naročito podrška i participacija u javnoj demokratskoj kontroli njihovog rada, kao i rada političkih institucija u oba entiteta. c) Podrška i participacija u aktivnostima daljeg i boljeg ustavnog i zakonskog regulisanja državnog i društvenog demokratskog ustrojstva Bosne i Hercegovine. d) Strpljivi i dugoročni rad na utemeljenju ustavnog patriotizma građana Bosne i Hercegovine. e) Normalizacija odnosa sa susjednim državama na načelima glavnih dokumenata Ujedinjenih Nacija i na pretpostavkama uključivanja u Evropsku Zajednicu. f) Podrška uspostavljanju institucija parlamentarne demokratije i sistematska kontrola rada Parlamenta na svim nivoima. g) Unapređivanje mehanizama i procedura izbornog legitimiranja vlasti u Bosni i Hercegovini.  3. Demokratsko uspostavljanje civilnog društvaa) Podrška i aktivnost na odgovarajućoj političkoj, pravnoj i socijalno-ekonomskoj pripremi uslova za povratak izbjeglica, prognanika i raseljenih lica. b) Podrška i unapređivanje ustavnih i zakonskih regulacija individualnih i kolektivnih prava i sloboda građana Bosne i Hercegovine. c) Politička i stručna podrška vlastitom i internacionalnom projektu ekonomske rekonstrukcije Bosne i Hercegovine, naročito projektu vlasničke transformacije .d) Podrška i inicijativnost posebnog intenziteta i širine u direktnom angažovanju građana unutar konkretnih civilnih inicijativa na svim nivoima, od lokalnih do saveznih. e) Podrška i unapređivanje demokratskih i civilizacijskih uslova za ispoljavanje multireligijskog i multikulturalnog identiteta građanaf) Podrška i unapređivanje politički zrele kulture dijaloga i saradnje između vlasti i opozicije , uz tačnu i jasnu poziciju Građanskog Alternativnog Parlamenta BiH o neophodnosti postojanja političkih aktera parlamentarne demokratije i izvan institucija parlamentarne demokratije , koji reprezentuju najširu osnovu demokratije odozdo

g) Podrška pravu na građansku neposlušnost građana, naročito u slučajevima kada političke i socijalne prilike vode u katastrofu. Bilo bi cinično zahtjevati od onih koji trpe nepravdu da se odreknu prava na građansku neposlušnost.